Groningen, december 2010.
Oranje Nassau Groningen staat troosteloos onderaan in de Hoofdklasse. Dat is men daar wel gewend en doorgaans is dat dan ook geen reden tot paniek. Nu is die paniek er wél. Het botert namelijk niet tussen de selectie en trainer Bart van Veen. De spelers vinden hem niet per se een slechte trainer, maar de klik is er gewoon niet. Bovendien, zo oordelen de spelers, is de trainer eigenwijs en weigert hij te luisteren naar de wensen vanuit de spelersgroep. Zo wil Van Veen met vijf spelers in de defensie spelen, iets wat de spelers totaal niet zien zitten. Van Veen is echter niet te vermurwen en blijft het proberen met vijf mensen in de defensie. Na wéér een nederlaag en nadat de verhouding tussen spelers en trainer zo ongeveer per uur verslechtert, doet het bestuur van O.N. iets wat de club eigenlijk nooit doet: het gooit de trainer eruit. Degradatie, zo oordeelt het bestuur, staat wel vast, maar het mag niet zo zijn dat de spelers van de selectie straks aan het einde van het seizoen (of eerder) de poort uitlopen. Na een kleine zoektocht, na wat wikken en wegen over een al dan niet wel geschikt instapmoment en na een goed gesprek neemt de al voor volgend seizoen vastgelegde trainer de honneurs waar.
Het is Henk Konings. Uit Drachten. In Groningen beter bekend als Henk Houdini.
De meeste mensen zeggen bij het horen van de naam Henk Konings vrijwel meteen ‘heel aardige man’. Niet meteen: ‘een toptrainer’. Bij O.N. kwam men Konings op het spoor via Gerry Hamstra, de huidige technisch directeur van PEC Zwolle en destijds nog actief voor Vitesse. Hij belde. ‘’Ik wil me er niet mee bemoeien hoor, maar als jullie een trainer zoeken, denk dan eens aan Henk Konings. Ik zeg je: als ik nu weer een club in het betaalde voetbal kreeg, nam ik hem mee als assistent. Prima trainer, betrouwbaar, goed mens’’, zo karakteriseerde Hamstra de in zijn ogen topkandidaat. Hamstra woonde destijds op doeltrap-afstand van de velden van Oranje Nassau. Niet zelden kwam hij op dinsdag en donderdag even kijken (en kritisch doen) bij de training. Hamstra junior voetbalde bovendien in de jeugd van de club. Uiteindelijk ging het tussen Konings en Casper Goedkoop, nu al jaren de trouwe secondant van FC Groningen trainer Dick Lukkien. Die beslissing werd op gevoel gemaakt. Daar waar Goedkoop meteen met een magneetje op een bord begon te schuiven, daar had Konings het eerst over zijn gezin. Over zijn werk. Over zijn dochter, die een jaar later op stage naar Argentinië zou gaan. Precies dát gaf de doorslag. O.N. had een lieve, menselijke, oprechte en intelligente trainer nodig. Een warme man vooral. En dat was Henk Konings.
Jubbega
De trainer bleek een liefhebber, want hij combineerde zijn werk bij O.N. in eerste instantie met dat bij Jubbega, waar hij op dat moment trainer was. En hoewel hij – en dat gaf hij ruiterlijk toe – zich liever volledig richtte op Oranje Nassau en voetbal in de Hoofdklasse, piekerde de trainer er niet over om Jubbega in de steek te laten. En dus kwam er een compromis: op donderdag en zaterdag was Henk beschikbaar voor de club in Groningen.
Konings bleek al snel precies wat de selectie nodig had. Zijn aanstekelijke enthousiasme, zijn menselijkheid en warmte en zijn uitstekende oefenstof maakten dat de spelers in elk geval heel snel weer met plezier naar de training kwamen.
Dat was al heel wat.
Zijn vuurdoop – een uitwedstrijd tegen koploper ACV – werd nog geen succes. O.N. verloor met 4-1. Toch sprak de trainer na die wedstrijd, zo bleek later, historische woorden. ‘’Ik denk dat we ons nog gaan handhaven’’. De rest van de staf keek hem meewarig aan. Goede kerel die Konings, maar handhaving? Een besmuikt lachen viel de coach ten deel.
Lang verhaal kort. Konings zette in een mum van tijd de selectie volledig naar zijn hand. Uit bij Putten werd het eerste puntje onder zijn leiding gepakt. De feestvreugde was van korte duur, want midweeks verloor zijn ploeg met liefst 7-0 van SVZW. Na ook een nederlaag tegen ONS (schitterende vrije trap Chris de Wagt) werd verrassend met 1-0 gewonnen uit bij DETO, gevolgd door een knappe thuiszege op Berkum: 4-2. Ook uit Bij HZVV werden drie punten gepakt (2-3) en warempel: handhaving kwam in zicht. Na een kleine nederlaag tegen Nunspeet wachtte op de slotdag van de competitie de uitwedstrijd tegen stadsgenoot PKC’83. De winnaar van dat duel plaatste zich voor de nacompetitie voor handhaving. En ondanks heldhaftige en zelfverzekerde taal van de later spoorloos verdwenen trainer Pascal Mulder (‘als we al niet van O.N. kunnen winnen, dan hebben we ook helemaal niets in de Hoofdklasse te zoeken’) sloot Konings op het kamp in Groningen het eerste deel van zijn huzarenstukje af. Het werd 2-1 voor de oranjehemden. De nacompetitie wachtte. Opponenten: SDV Barneveld en Drenthina uit Emmen.
Dick en Alfred Schreuder
Finale 1: een thuiswedstrijd tegen SDV Barneveld. Op een dinsdagavond. Dat was een voordeel, dachten de Stadjers. Ondertussen was al wel duidelijk dat de formatie uit Barneveld bepaald geen kinderachtige ploeg was. Trainer was oud-prof Dick Schreuder, strateeg op het veld zijn broer Alfred. Op het middenveld was Dick Kooijman – die rooie – de motor en voorin stond de bonkige aanvaller Josja Bolks. Linkerspits was talent Sander van der Streek. Ver voor de spelersbus van Barneveld het oude complex aan de Coendersborg bereikte, stopte een indrukwekkende BMW pal voor de ingang van het dan nog uitgestorven complex. Het was Alfred Schreuder, trainer van FC Twente en dus spelmaker van SDV. Hij was rechtstreeks gekomen, wandelde een rondje over het hobbelige veld, schudde een paar keer met zijn hoofd om zich vervolgens terug te trekken in de kleine en ook al zeer gedateerde kleedkamer. Ook de spelers en trainer Dick Schreuder slikten toen ze even later het veld inspecteerden en onder de indruk van de ambiance – er was op dat moment nog helemaal niemand – waren ze ook al niet.
Onderkant lat
Dick Schreuder maakt momenteel furore bij NEC met een soort voetbal dat zich moeilijk laat omschrijven. In Groningen speelde hij precies dat voetbal een helft lang. SDV Barneveld liet O.N. alle hoeken van het veld zien. Op de een of andere manier had de druk coachende Henk Konings een engeltje op zijn schouder, want de bal wilde er voor Barneveld maar niet in. Twee keer werd de onderkant van de lat geraakt, vier keer hield doelman Langeveld ze van scoren af en nog ettelijke keren verschenen de spelers van de gasten gevaarlijk voor het doel van Langeveld. Dat het bij rust nog 0-0 was, was een soort van derde wereldwonder. Clubman Ernst Visser – speaker van dienst – was verheugd dat de scheidsrechter voor rust had gefloten.
‘’Dames en heren het is rust. Dat zal Oranje Nassau goed uitkomen, want de meeste spelers liggen nu waarschijnlijk al op apegapen. Dan geef ik u nu de uitslag van de verloting. Eerste prijs….’’
Konings sprak al zijn talenten als motivatiekunstenaar in de rust aan. Hij sprak de spelers, die drie kwartier achter hun tegenstander hadden aangelopen, een kwartier lang moed in. Liet ze geloven dat het na de rust een andere wedstrijd zou kunnen worden en wisselde. Na de rust was het duel meer in evenwicht. Oranje Nassau kreeg zowaar ook wat kansjes. Het duel eindigde in 0-0. Morele winnaar; Oranje Nassau, al werd meteen ook de return met enige vrees tegemoet gezien. Want zeker in het eerste bedrijf was het krachtsverschil wel heel erg groot geweest.
Nadat zowel O.N. als SDV Barneveld hun wedstrijdjes van Drenthina hadden gewonnen, wachtte de return in Barneveld. Als de ploeg van Schreuder zou winnen, was promotie een feit. En met dat feit had men in Barneveld al nadrukkelijk rekening gehouden. De kantine was al versierd, de fusten bier stonden al driehoog klaar in de hal van de kantine, de zanger was geboekt en de platte kar stond al om de hoek. Alleen nog even winnen van O.N. Maar gezien het enorme krachtsverschil in Groningen, zou dat een wassen neus zijn. Een formaliteit.
Konings had echter geleerd van de thuiswedstrijd. Hij offerde wellicht zijn beste speler – Kevin Heuvelink – op en koos voor een zeer aanvallende speelwijze. Iets met gelijke munt en iets met eigen wapens bestrijden. ‘’Als we net zo spelen als thuis en we ze op eigen helft opvangen, dan gaan we er zeker af. We moeten het anders doen’’, zei Konings vooraf.
En dat had hij goed gezien.
In een verzengende hitte met een temperatuur van ruim boven de 30 graden Celsius en met precies 1856 (waarvan 1840 uit Barneveld) toeschouwers langs de lijn moest Konings nu huzarenstukje 2 leveren. Maar hoe?
Na het eerste fluitsignaal voltrok zich in Barneveld echter iets dat op een wonder leek. Met een aanvallende speelwijze pakten de brutale bezoekers het initiatief. Er kwamen kansen, er waren kansjes en de thuisclub kwam er aanvankelijk helemaal niet aan te pas. Halverwege de eerste helft leverde dat een 0-1 voorsprong op. Thomas Careman – later nog een seizoen bij Harkemase Boys – maakte op schitterende wijze de openingstreffer.
En Schreuder? Die begon aan het Grote IJsberen dat tot het laatste fluitsignaal zou duren.
Nog voor de rust liet hij alle wisselspelers warmlopen. Een signaal. In de rust bracht hij twee frisse spelers binnen de lijnen maar nóg kreeg zijn ploeg geen vat op de zwetende oranjehemden, die verzuimden de 0-2 te maken. Schreuder bracht zijn laatste wissel in: Theo van den Brink. De thuisclub zette aan voor een enorm offensief. Bolks kopte op de paal en de scrimmages voor het doel van O.N. leken soms wel minuten te duren. In minuut 87 gebeurde het onvermijdelijke: Barneveld maakte de 1-1 (invaller Van den Brink, een mislukte voorzet) en rook nu nog meer bloed. Met kunst en vliegwerk bleven de mannen van Konings in de hectische slotfase overeind. Eindstand 1-1. O.N. had alles in eigen hand. Een zege met meer dan drie doelpunten in de slotwedstrijd tegen Drenthina – op eigen veld – volstond een week later voor handhaving. Conclusie: Henk Konings had Dick Schreuder volledig afgetroefd. Want SDV Barneveld mocht de handen dichtknijpen met de remise.
‘’Ik reken op Drenthina’’, probeerde Schreuder er na afloop de moed in te houden. De ogen waren waterig. De zanger – al aanwezig op het sportpark – keerde huiswaarts en er hing een grafstemming in de kantine van SDV Barneveld. De stilte werd slechts onderbroken door de spelers van de bezoekers, als het zoveelste broodje kroket besteld werd en er twee kratjes bier betaald werden voor de terugweg, in de bus. ‘’Het is toch een beetje feest’’, zei Careman, iets dat door de aanhangers van de thuisclub als licht provocerend ervaren werd.
Bomvolle kantine
Een dag voor de beslissende wedstrijd Oranje Nassau – Drenthina meldde zich een busje uit Barneveld op sportpark Coenderborg in Groningen. Er werd een steiger langs het veld geplaatst, voor de cameraman die ingehuurd was en zaterdag de wedstrijd vast zou leggen, Sterker: de wedstrijd werd zaterdag live uitgezonden op een mega-scherm in de kantine in Barneveld, die pal voor de aftrap bomvol zat. In de kantine in Barneveld zaten meer mensen dan er langs de lijn in Groningen stonden. Dick Schreuder wilde met eigen ogen zien hoe het duel zou verlopen en had opnieuw die vreselijke rit naar Groningen gemaakt. Hij stond zo ver mogelijk weg van mensen, ter hoogte van de cornervlag. Zijn collega Konings stond negentig minuten pontificaal voor de dug-out en zag zijn ploeg al voor de rust een 2-0 voorsprong nemen. Na de rust liepen ze verder uit: 5-0. In de extra tijd werd het nog 5-1, maar dat mocht de pret niet meer drukken. Oranje Nassau bleef in de Hoofdklasse, Dick Schreuder toonde zich in eerste instantie een sportieve verliezer en feliciteerde Konings.
Bij het verlaten van het sportpark kon hij het echter niet laten te verwijzen naar de strafschop, die Drenthina bij een 2-0 stand kreeg. Drenthina miste. ‘’Hij schoot wel drie meter naast. Sorry hoor, maar dat was echt doorgestoken kaart. Dat was afgesproken werk’’, fulmineerde Schreuder, die nu op zijn beurt met gierende banden huiswaarts keerde.
In Groningen daarentegen was het nog lang onrustig. Pas ver na middernacht verliet Henk Konings met blauw geslagen schouders – van de complimenten – Coenderborg. Ondertussen werd binnen de club overwogen de trainer te eren met een standbeeld bij de ingang van het sportpark.
Dick Schreuder werd later trainer van Katwijk, PEC Zwolle en Castellon en is momenteel trainer van NEC. Henk Konings bleef nog twee seizoenen in Groningen – het seizoen na de Houdini act degradeerde hij alsnog naar de eerste klasse – en was later actief voor Be Quick Dokkum, FC Burgum en Zeerobben. Momenteel is hij interim-trainer van VV Heerenveen. Henk Konings – die ook actief was bij SV Urk en SC Joure – is een van de beste amateurtrainers van Friesland.
En bovendien inderdaad een héél aardige man.
(Henk Konings had het goed voor elkaar in Jubbega. Met name over de ballen hoefde hij zich nooit zorgen te maken. Gert-Jan Verbeek, inwoner van Jubbega destijds, trakteerde de club namelijk regelmatig op ‘afgekeurde’ ballen die hij meenam van zijn toenmalige club, AZ)
(Na de Houdini-act versterkte O.N. zich met een speler van Jubbega: Stevan de Geijter. Hij kwam later nog uit voor Harkemase Boys. In hetzelfde jaar trok Oranje Nassau ook doelman Erick Jansema aan. Ook hij verdiende later zijn sporen op de Bosk)
Modderpoel
