Tekst Alfred Lehmann, fotografie Soccrates Images/Eric Verhoeven / Dijks Media

GYTSJERK – Steegstra & De Vries in Amerika. Het zou zo maar de titel van een spannende roman kunnen zijn. Een verhaal over twee Friezen met een vlaggetje. Eenzame grensrechters in een bomvol voetbalstadion. De hele wereld houdt ze in gaten. Eén foutieve beslissing en ze worden publiekelijk afgemaakt. Het duo assisteert scheidsrechter Danny Makkelie zondag bij Cambuur-Feyenoord.

‘Het is de Verenigde Staten tegen Paraguay. De 28ste minuut. Goal! No, offside… Assistent-scheidsrechter Hessel Steegstra steekt zijn vlag in de lucht. Wanhopige handgebaren. 70.000 uitzinnige supporters schreeuwen om een ingreep van de VAR. Het is een ongelofelijke heksenketel. Steegstra blijft stoïcijns aan de zijlijn staan. Hij geeft geen krimp…’

Hessel weet het nog goed. Het was het eerste optreden van Team Makkelie op het WK in de VS. De VAR ging in zijn beslissing mee en keurde het doelpunt van Balogun, de spits van Amerika, af. Buitenspel. Maar, het had zomaar anders kunnen zijn. Steegstra: ,,Dat weet je. De VAR is er niet voor niks. De technologie ziet in de meeste gevallen meer dan het menselijk oog. In dit geval ging het om buitenspel in de opbouw en niet alleen om het scoren. Voor een assistent-scheidsrechter is het heel lastig om gelijktijdige acties op verschillende plekken te registreren. Maar gelukkig zat ik goed. Een heerlijk gevoel.’’

BODYSCANS
Over technologie gesproken. Om buitenspel beter te kunnen beoordelen, werd er tijdens het WK met Ai gestuurde avatars gewerkt. Een digitale weergave van de spelers op het veld. Van iedere voetballer was een bodyscan gemaakt. Driedimensionaal. In 3D. Tijdens de wedstrijd bootsten deze avatars exact de ledematen en posities van een speler na. Speciale camera’s registreerden specifieke datapunten zoals knieën, tenen en schouders.

Steegstra: “Dit hielp de VAR om buitenspelbeslissingen te visualiseren. Zoiets gaat ultra-nauwkeurig. Maatje 38 of 47 van voetbalschoen kan een groot verschil maken. Ik weet dat veel mensen het ‘mierenneuken’ vinden, dat millimeter-gedoe, dat lijntjes trekken, maar buitenspel is buitenspel. Regels zijn regels. Bovendien heeft de voetbalwereld zelf om rechtvaardigheid op hoog niveau gevraagd.’’

Jan de Vries, collega-grensrechter, is dezelfde mening toegedaan. “Als spits baal je als een stekker wanneer je met een teentje buitenspel staat, maar het gaat om de juiste beslissing. Ook voor een assistent-scheidsrechter, zoals een grensrechter tegenwoordig genoemd wordt, is de VAR soms vervelend. Als je overruled wordt, is dat natuurlijk niet leuk. Maar je bent mens, geen machine. De VAR zorgt voor een eerlijker verloop van de wedstrijden. Daar gaat het uiteindelijk om. Daar moet je als speler, maar ook als grensrechter, mee dealen.’’

TEAM MAKKELIE
Steegstra is sinds 2015 assistent van scheidsrechter Danny Makkelie. De Vries vanaf 2021. Hessel: “We komen beiden uit Friesland. Jan uit Gytsjerk, ik uit Sneek. Twee nuchtere Friezen in een ‘crazy’ voetbalwereld, prachtig toch?’’ De voetballoopbaan heeft veel overeenkomsten. Beiden waren keeper, Steegstra bij Stiens en MKV, De Vries bij Trynwâldster Boys. Ze waren allebei actief als scheidsrechter maar maakten uiteindelijk furore als assistent. “Ja, we hebben het toch nog ver geschopt’’, lacht De Vries. “Wist je trouwens dat Makkelie vroeger ook keeper was? Hij heeft zelfs de Frans Hoek-handschoen gewonnen als beste C-keeper van Nederland.’’

De Vries en Steegstra hebben het inderdaad ver geschopt. Daar is geen woord van gelogen. EK’s, WK’s, de Champions League, interlands, het tweetal heeft op alle voetbalpodia in de wereld gestaan. Van stress is al lang geen sprake meer. Steegstra: “Ik sta niet met knikkende knieën langs de lijn. Stress heb ik niet, wel druk. Dat hoort er bij. Ik vind druk juist lekker, die kriebels in mijn buik. Het maakt me scherp, maar het geeft me geen slapeloze nachten.’’ De Vries: “Voor de wedstrijd heb ik gezonde spanning, maar eenmaal op het veld, valt alle spanning weg. Tijdens mijn eerste seniorenwedstrijd had ik ‘pap in de benen’, die tijd is voorbij.’’

STOORZENDER
Team Makkelie begon het WK met de groepswedstrijd tussen de Verenigde Staten en Paraguay. Daarna volgde Marokko tegen Haïti en Frankrijk-Zweden, in de knock-outfase. Een stadion met 70.000 schreeuwende toeschouwers maakt communiceren onderling niet makkelijk, lijkt me. Er zit veel ruis op het bekende oortje…

De Vries: “Nee hoor, geen enkel probleem. We maken gebruik van een directe, open lijn. Een headset met een microfoon en een ‘in-ear’ oortje. Dat systeem werkt uitstekend. Het is topkwaliteit. Praten, ademen, we kunnen elkaar constant horen zonder knoppen in te drukken. Je hebt dus geen vertraging. Van het publiek hebben we geen last. Al het omgevingsgeluid, denk aan windruis of stadiongezang, wordt elektronisch weggefilterd. Makkelie hoort ons of de VAR altijd glashelder. Hoe hard het publiek ook schreeuwt.’’

VIDEO-ANALYSE
Voordat een wedstrijd gespeeld wordt, heeft het arbitrale trio beide ploegen al geanalyseerd. “In de voorbereiding werken we samen met video-analisten van de FIFA’’, vertelt De Vries. “We kijken veel wedstrijdbeelden en weten precies hoe spelers en trainers zich gedragen. Daar zijn we dus extra alert op. Spelhervattingen, corners, tijdrekken, duwen, trekken, schwalbes, provoceren, alles is van tevoren bekend. Daar doen wij ons voordeel mee.’’

In de rust, in de kleedkamer, neemt het drietal de eerste helft nog even door. Steegstra: “Wat kunnen we verbeteren, waar moeten we speciaal opletten? We laten niets aan het toeval over. Ook na de wedstrijd wordt er geanalyseerd.’’

Hoe waren de faciliteiten in Amerika? “Uitstekend. De FIFA had alles perfect geregeld. Mooie kamers, lekker eten en perfecte trainingsfaciliteiten. Dat laatste was ook nodig want je moet 100 procent fit aan de bak. Elke dag was er een verplicht trainingsprogramma, er waren workshops en je kreeg allerlei presentaties voorgeschoteld. Gelukkig waren er ook momenten dat we iets voor ons zelf konden doen. Bijvoorbeeld naar Miami Beach, naar het strand. Maar de focus lag altijd bij het WK.’’

GEEN FINALE
Drie wedstrijden op het WK is mooi, maar ik neem aan dat jullie op meer hadden gerekend. De Vries: “Gerekend niet, gehoopt wel. Als topsporters gingen we voor de finale. Daarvoor moesten we drie topwedstrijden neerzetten en dat hebben we gedaan. Dat de keuze voor de finale niet op ons viel, lag buiten onze invloed.’’ Terugkijkend op het WK zijn Steegstra en De Vries tevreden. “We zijn trots op onze prestaties en kijken met een goed gevoel op het toernooi terug.’’

OVERLIJDEN VAN VRIEND
Trots en een goed gevoel dus. Helaas was er ook een vreselijk dieptepunt. Een droeve gebeurtenis wierp een grote schaduw over het optreden van het drietal op het WK. Steegstra: “Dat was het overlijden van onze vriend, collega en teamgenoot Rob Dieperink. Rob was ook geselecteerd voor het WK en zou als vaste VAR in ons team fungeren, maar de FIFA besloot hem van de lijst te schrappen vanwege een incident in Londen. Iedereen heeft wel gehoord of gelezen wat zich daar heeft afgespeeld. Maar wij kennen Rob niet anders dan als een ongelofelijke professional. Hij was van grote waarde voor ons team en bovenal een geweldig mens. Iemand die een voorbeeld was voor velen. Als iedereen zo was als Rob, zou de wereld er een stuk beter uitzien.’’

“Het nieuws bereikte ons op de dag van onze terugreis’’, vertelt De Vries. “Verdriet, ongeloof, de verslagenheid was groot.’’ De woorden van Danny Makkelie op z’n LinkedIn gaven het gevoel goed weer. “Niets anders lijkt nog belangrijk. Op zulke momenten besef je hoe relatief voetbal en eigenlijk alles in het leven is. Veel van de dingen waar we ons dagelijks druk om maken, vallen ineens volledig in het niet.’’